Αυτό είναι ένα κείμενο που δεν θα διαβάσεις κανένα επιστημονικό δεδομένο και καμία έρευνα, που έχει γίνει για τη vegan παιδική διατροφή. Αυτά, καθώς και το πώς να αναδειχθείς ο μεγάλος νικητής στη μάχη των λαχανικών με το παιδί σας θα το μάθεις από ειδικούς, όπως είναι η διατροφολόγος Δέσποινα Μαρσέλου και τον εξαιρετικό παιδίατρο και νεογνολόγο Μάνο Δηλανά

Όπως, είναι πολύ πιθανό να γνωρίζεις ήδη, είμαι μητέρα της Χλόης και είσαι εδώ για να με διαβάσεις να λέω για το πώς είναι να μεγαλώνει κανείς – στην προκειμένη περίπτωση εγώ – ένα vegan μωρό. 

Με το χέρι στην καρδιά σου λέω πως είναι….ΔΥΣΚΟΛΑ. 

Ένα vegan μωρό κλαίει όταν δεν γίνεται αυτό που θέλει, χοροπηδάει πάνω στο κρεβάτι όταν εσύ θέλεις να κοιμηθείς, σε βάζει να του διαβάζεις για δωδέκατη φορά το κίτρινο πουλάκι για να το πάρει ο ύπνος, δεν του αρέσει ιδιαίτερα να μοιράζεται το καροτσάκι για την κούκλα, θεωρεί ότι είναι κάποιου είδους παιχνίδι το να το κυνηγάς να τους αλλάξεις πάνα ενώ εκείνο τρέχει με λερωμένο ποπό και φωνάζει “μαμά πολλά κακά” και έχει συγκεκριμένη playlist τραγουδιών που θέλει να ακούει – ποιος από εσάς ακούει Μoana και θέλει να φύγει τρέχοντας; 

Δεν περνάμε και πολύ ωραία οι γονείς. 

Αν σε κάτι διαφέρει από τα υπόλοιπα παιδιά ένα vegan παιδί είναι ότι τρώει μπιφτέκια οσπρίων και όχι μοσχαρίσια, πίνει γάλα βρώμης και όχι αγελάδας ή κατσίκας, τρώει μπουκιές τόφου και όχι κοτομπουκιές και αν φάει τυρί είναι από ξηρούς καρπούς. Και πολύ συχνά το πιάτο του μοιάζει με κάτι από αφηρημένη τέχνη από τα χρώματα των λαχανικών και των φρούτων, που έχει. 

Αυτό που θέλω να πω είναι πως ένα vegan παιδί από ένα παμφάγο παιδί σε αυτό που διαφέρει είναι ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς του επέλεξαν να το μεγαλώσουν γιατί θεωρούν πως αυτός ο τρόπος είναι ο καλύτερος, ο πιο υγιεινός, ο πιο φιλικός για τον πλανήτη, ο πιο ηθικός απέναντι στα ζώα. 

Yulia Dubyna, Unsplash

Να υπενθυμίσω ακόμα ότι τα νήπια δεν έχουν ακόμη τις ικανότητες να κάνουν επιλογές για τον εαυτό τους και γι αυτό η ίδια η κοινωνία έχει ήδη εμπιστευτεί πολλές αποφάσεις για λογαριασμό τους στους γονείς τους.

Και αυτό το τονίζω γιατί συχνά ένα από τα πράγματα που ακούμε οι vegan γονείς είναι ότι πιέζουμε τα παιδιά μας να ακολουθήσουν τη vegan διατροφή, ενώ θα έπρεπε να τα αφήσουμε να επιλέξουν. Λες και για παράδειγμα, αφήνουμε τα παιδιά να επιλέξουν αν θα φάνε ζάχαρη ή όχι, αν θα πάρουν από το περίπτερο γαριδάκια ή όχι, αν θα τα αφήσουμε να δουν τηλεόραση ή να παίξουν video games με τις ώρες, αν θα πάνε για ύπνο νωρίς ή αργά…για να μην αναφερθώ στο θέμα της βάπτισης.

Ακόμα όμως και αν αφήναμε ένα παιδί να αποφασίσει; Το δικαίωμα του να αποφασίζει είναι μεγαλύτερο από το δικαίωμα που έχει στη ζωή ένα άλλο πλάσμα ή η απόφασή του είναι πιο σημαντική από τη βλάβη που προκαλεί η βιομηχανία κρέατος στο περιβάλλον; 

Απλά ρωτάω. 

Με λίγα λόγια όλοι οι γονείς έχουν τις δικές τους αρχές και μεγαλώνουν σύμφωνα με αυτές τα παιδιά τους. 

Και όπως είναι αποδεκτό ένας κηδεμόνας, με βάση τις δικές του πεποιθήσεις, να διδάξει σε ένα παιδί ότι η κλοπή ή το bullying είναι λάθος, οφείλεται να γίνει αποδεκτό και να μεταδίδει την πεποίθηση ότι η εκμετάλλευση άλλων ειδών είναι ανήθικη. 

Θα πω κάτι που πιστεύω ότι όλοι θα συμφωνήσουμε σε αυτό: Τα παιδιά είναι εξαιρετικοί μίμοι. Οπότε ας τους δώσουμε κάτι σπουδαίο να μιμηθούν. Μέσα από την εντός εισαγωγικών διδασκαλία μας καταλήγουμε να είμαστε γι αυτά πρότυπα. Περισσότερο από το να μας ακούνε, αυτό που κάνουν είναι να μιμηθούν τις πράξεις μας. Δεν χρειάζεται να είμαστε οι τέλειοι γονείς που όλα τα κάνουμε by the book, αλλά ας προσπαθήσουμε να γίνουμε παράδειγμα ευγένειας, συμπόνιας και σωστής υγιεινής vegan διατροφής γι αυτά. 

Οπότε αν έχεις επιλέξει να μεγαλώσετε τα παιδιά σας ως vegan, αυτό είναι πολύ καλό για εσάς, ακόμα καλύτερο γι αυτά και σχεδόν τέλειο για τον πλανήτη και τα ζώα. 

Όπως είπα και στην αρχή δεν είμαι εδώ για να γράψω για την παιδική vegan διατροφή. Είμαι εδώ για να γράψω για τη vegan γονεϊκότητα – το γνωστό σε όλους μας parenting. 

Η γονεϊκότητα είναι μία μεγάλη πρόκληση και για τον vegan γονέα είναι μεγαλύτερη, γιατί καλείται να μεγαλώσει παιδιά που θα γίνουν συμπονετικοί vegans, που θα ενδιαφέρονται και θα ανησυχούν για τον πλανήτη μας και δεν θα πατάνε συνειδητά τα ζουζούνια που βρίσκονται μπροστά στα πόδια τους. 

Υπάρχει κάτι που κάνει τα πράγματα εύκολα: Ο κάθε άνθρωπος γεννιέται με το αίσθημα της συμπόνοιας μέσα του. Όλοι μας έχουμε γεννηθεί με αυτό και όλοι όσοι θα γεννηθούν. Οι προθέσεις μας για το πώς πρέπει να είναι η ζωή πάνω στον πλανήτη είναι αγνές….τουλάχιστον όταν είμαστε μικροί και όχι μεγάλοι και δισεκατομμυριούχοι που θέλουμε να ξεζουμίσουμε πλανήτη, ανθρώπους και ζώα και να φύγουμε καβαλώντας ένα φαλικό σύμβολο για το διάστημα.. 

Ο συγγραφέας Harvey Diamond είχε πει “Βάλτε ένα μωρό σε μία κούνια μαζί με ένα μήλο και ένα κουνέλι. Αν φάει το κουνέλι και παίξει με το μήλο, θα σας κάνω δώρο ένα αυτοκίνητο”. Φαντάζομαι ότι δεν έχει κάνει δώρο κανένα αυτοκίνητο μέχρι αυτή τη στιγμή σε κάποιον. 

Η κόρη μου τις προάλλες περνούσε έξω από ένα ιχθυοπωλείο μαζί με τον μπαμπά της και όπως έβλεπε τα ψάρια είπε “Μπαμπά μπαμπά ψάρι θέλω”. Εκείνος την ρώτησε τι θέλει και εκείνη του έδειξε πως θέλει να τα αγκαλιάσει. Συμπέρασμα; Δεν έχω αυτοκίνητο και κυκλοφορώ ακόμα με τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Όταν σε ένα παιδί δίνεις την επιλογή να φάει ένα ζώο και να μην φάει ένα ζώο, τα περισσότερα μωρά και μικρά παιδιά θα επιλέξουν να μην το φάνε. Δείξτε σε ένα οποιοδήποτε παιδί ένα γουρουνάκι ή ένα πρόβατο και παρακολουθήστε την αντίδρασή του. Θα θέλει να παίξει μαζί του, να το χαϊδέψει, μπορεί ακόμα και να φοβηθεί. Το σίγουρο όμως είναι ότι δεν θα πει μαμ ή δεν θα πάει να φέρει τα μαχαιροπίρουνα. 

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε μεγαλώσει με μία κρεοφαγική κουλτούρα και παράδοση, μέσα σε μία κοινωνία που τα ζώα θεωρούνται αντικείμενα. Το να καταναλώνουμε νεκρή σάρκα είναι τόσο νορμάλ, που απαιτούμε και από τα παιδιά μας να κάνουν το ίδιο και μάλιστα πολλές φορές η κατανάλωση κρέατος είναι συνώνυμο της δύναμης και της τεστοστερόνης. Και αυτό που σίγουρα όλοι μας έχουμε ακούσει μία φορά στη ζωή μας είναι “μα πάντα ο άνθρωπος έτρωγε κρέας. Είναι στη φύση μας”

Ε λοιπον όχι δεν είναι στη φύση μας. Στη φύση μας είναι να εξελισσόμαστε. Η κατανάλωση κρέατος και οι εικόνες που την ντύνουν είναι πλέον μία κοινωνική νόρμα. Υπάρχει παντού. Και οι vegans πολλοί συχνά βρισκόμαστε κατηγορούμενοι ότι προσπαθούμε με το ζόρι να πείσουμε τον άλλον να αλλάξει συνήθειες, ενώ στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει είναι ότι προωθείται μία κρεοφαγική ατζέντα εικονογραφημένη με χαρούμενες αγελάδες να βόσκουν τα λιβάδια, κότες να τρέχουν ελεύθερες και χαρούμενα γουρουνάκια. 

Όσο πιο γρήγορα αλλάξουμε αντίληψη για την κατανάλωση κρέατος και ζωικών προϊόντων και πώς αυτή συνδέεται με τα ζώα και το μέλλον της ανθρωπότητας – γιατί ο πλανήτης θα συνεχίσει να υπάρχει και χωρίς εμάς – τόσο πιο εύκολο θα είναι να αναθρέψουμε vegan παιδιά. 

Έχω συναντήσει γονείς που λένε “α το παιδί μου είναι πολύ περίεργο με το φαγητό” ή “δεν τρώει όσπρια με τίποτα” ή “με το ζόρι να φάει λαχανικά”. Ξέρετε τι απαντώ συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις; Υπάρχουν εκατομμύρια συνταγές στο internet για να δοκιμάσεις, δεκάδες υγιεινά προϊόντα που μπορούν να φανούν ελκυστικά για ένα παιδάκι – για παράδειγμα μακαρόνια οσπρίων ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΤΑ ΠΡΩΤΟΕΦΤΙΑΞΕ ΝΑ ΤΟΥ ΦΙΛΗΣΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ – και το πιο σημαντικό: θυμηθείτε ποιος είναι ο ενήλικας μέσα στο σπίτι και είναι αυτός που παίρνει τις αποφάσεις. 

Κάτι άλλο που ακούγεται συχνά είναι ότι ένα παιδί που τρώει διαφορετικά από τα υπόλοιπα παιδιά, μπορεί να πέσει θύμα bullying από τους συνομήλικούς τους. Αυτό μπορεί όντως να ήταν κάτι που ίσχυε πριν από δύο δεκαετίες, αλλά έχει αλλάξει και θα αλλάξει και άλλο. Ζούμε σε πολυπολιτισμικές κοινωνίες. Τα παιδιά μας είναι παιδιά του κόσμου. Πλέον, είναι γνωστές οι διατροφικές διαφορές λόγω αλλεργιών, αλλά και θρησκείας και ναι λόγω πεποιθήσεων. Ακόμα, υπάρχουν από vegan hot dogs και burgers μέχρι vegan ζελεδάκια, τα οποία είναι ολοένα και περισσότερο διαθέσιμα και μειώνουν έτσι τα επεισόδια ζήλιας ανάμεσα στα πολύ μικρά παιδιά. 

Σίγουρα πολλοί θα ανησυχούμε για το τι θα γίνει όταν ένα vegan παιδάκι πάει στο σχολείο, αρχίζει να κάνει παρέα με παιδιά που τρώνε σουβλάκια και burger ή ακόμα χειρότερα γίνει έφηβος και κάνει την επανάστασή του. Ας ηρεμήσουμε. Ζούμε στο 2021. Υπάρχουν vegan burger, vegan σουβλάκια, και οι σημερινοί έφηβοι κάνουν την επανάστασή τους απέναντι στο σύστημα το οποίο καταστρέφει τον πλανήτη και ακόμα και αν κάνουν την επανάσταση απέναντι στους vegan γονείς τους, δώστε τους το χώρο να εξερευνήσουν. Αν έχετε βάλει γερές βάσεις, να είσαστε σίγουροι ότι θα επιστρέψουν. 

Derek Owens, Unsplash

Ποιες είναι οι γερές βάσεις; 

Μαθαίνουμε στα παιδιά μας την τροφή τους. Εμείς ως γονείς έχουμε την μοναδική ευκαιρία και ευθύνη να τα εκπαιδεύσουμε. Να τα φέρουμε κοντά με την τροφή τους. Μία βόλτα στη λαϊκή αγορά μαζί με το παιδί μπορεί να είναι μία εκπληκτική ευκαιρία για μάθηση. Μαθαίνουν τα ονόματα, τα σχήματα, τα χρώματα των τροφίμων. Μπορούν να τα αγγίξουν και να τα μυρίσουν. 

Τρώμε εμείς σωστά. Το είπα και στην αρχή τα παιδιά μαθαίνουν με το παράδειγμα. Φροντίζουμε να τρώμε σωστά μπροστά στα παιδιά μας, ώστε το υγιεινό φαγητό να είναι κάτι το φυσιολογικό και άξιο μίμησης. Θυμηθείτε πως στα μικρά παιδιά αρέσουν οι απλές γεύσεις. Ο καλύτερός μου φίλος μου λέει συχνά ότι η Χλόη είναι purist, γιατί τα προτιμά όλα χωρίς μπαχάρια, σάλτσες και διάφορα άλλα φανταζί πράγματα. Σκέτο μπρόκολο, τοματίνια, κόκκινα φασόλια βρασμένα, αβοκάντο, μήλα. 

Ας έχουμε όλοι στο μυαλό μας το εξής: ο έλεγχος συχνά οδηγεί σε εξέγερση, αλλά η εκπαίδευση, η γνώση, το άνοιγμα και η ειλικρίνεια ανοίγουν το δρόμο για ώριμες αποφάσεις. Το να μεγαλώσουμε παιδιά που θα γνωρίζουν ότι τα αυγά προέρχονται από κότες, που μένουν σε εγκαταστάσεις που μοιάζουν με στρατόπεδα συγκέντρωσης – γεγονός που τους επιτρέπει να λαμβάνουν μία τεκμηριωμένη απόφαση για το αν θα καταναλώσουν ή όχι αυγά στο μέλλον – είναι το ίδιο με το να μεγαλώνουμε παιδιά που γνωρίζουν τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος, ώστε όταν μεγαλώσουν να πάρουν μία συνειδητή απόφαση για το αν θα αρχίσουν ή όχι το κάπνισμα. 

Για όλους τους νέους γονείς έφτιαξα αυτό εδώ το πινακάκι συμβουλών 

  1. Ακολούθησε λογαριασμούς στο instagram από άλλους vegan γονείς, που θα αποτελέσουν έμπνευση για εσένα. 
  2. Αγόρασε βιβλία vegan συνταγών που είναι kids approved. Πίστεψέ με θα γίνει η ζωή σας πιο εύκολη και ο χρόνο σας στην κουζίνα πιο δημιουργικός. 
  3. Σε περίπτωση που θέλεις να είσαι σίγουρος για το αν χειρίζεσαι σωστά τη διατροφή του παιδιού σου, ζήτα τη συμβουλή διατροφολόγου που ειδικεύεται στη vegan διατροφή και μην ψάχνεις απαντήσεις μόνος σου στο internet ή σε facebook groups. 
  4. Ο γιατρός, ο οποίος θα παρακολουθεί το μωρό σου και αργότερα νήπιο, φρόντισε να είναι ενημερωμένος και διαβασμένος και ανοιχτός στη vegan διατροφή.
  5. Διάβασε για να αποκτήσεις αυτοπεποίθηση. Το vegan society έχει έναν πολύ χρήσιμο οδηγό σε pdf μορφή που μπορείτε να κατεβάσετε. 

Προσωπικά, ζηλεύω τη Χλόη που μεγαλώνει με την ποικιλία των vegan τροφίμων και δεν θα χρειαστεί αργότερα να δυσκολευτεί προκειμένου να απέχει από ορισμένα τρόφιμα. Τη ζηλεύω που δεν συμβάλλει στην ταλαιπωρία άλλων πλασμάτων, που συνεισφέρει από τόσο μικρή ηλικία στη διάσωση του περιβάλλοντος, που μαθαίνει να τρέφεται σωστά, που μαθαίνει να είναι συμπονετική και που ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνει και δεν περιλαμβάνει τη σκληρότητα έναντι των άλλων ειδών είναι κάτι το φυσιολογικό. Θυμήσου … οι περισσότεροι από εμάς γίναμε vegan όταν συνειδητοποιήσαμε τη βαναυσότητα απέναντι στα ζώα, στο περιβάλλον και όταν είδαμε τις επιπτώσεις στην υγεία. Τα vegan παιδιά δεν χρειάζεται να δουν σκληρές εικόνες ή να διαβάσουν στατιστικά για να αλλάξουν. Είναι τα ίδια η αλλαγή. 

 

Κεντρική Φωτογραφία: Derek Owens, Unsplash