Γράφει η Αντωνία Μπάγια, Ψυχοθεραπεύτρια και Σύμβουλος Οικογένειας & Ζεύγους

Η πανδημία του ιού COVID- 19 απασχολεί τον πλανήτη τους τελευταίους μήνες κυρίως για την εύκολη και ταχύτατη μετάδοσή του αλλά και για την απρόβλεπτη εξέλιξη της νόσου του. Οι παραπάνω λόγοι και σε συνδυασμό με ένα αποδυναμωμένο εθνικό σύστημα δημόσιας υγείας, οδήγησαν την κυβέρνηση της χώρας μας στην λήψη σημαντικών περιορισμών της κίνησης των πολιτών. Το #menoumespiti γίνεται εθνικό σύνθημα και τα μέτρα πρόληψης διαδέχονται το ένα μετά το άλλο με πρώτο από όλα την παραμονή κατ’οίκον που ενισχύεται στην πορεία με την υπό προϋποθέσεις κυκλοφορία.
Οι συντροφικές σχέσεις αποτελούν κατά κανόνα ένα πεδίο πολλαπλών και συνεχόμενων προκλήσεων για τους συντρόφους. Στο πρώτο άκουσμα του μέτρου για τον κατ’οίκον περιορισμό λοιπόν, έφερα στο νου μου κάποια από τα ζευγάρια που γνωρίζω, όχι μόνο από τον χώρο της δουλειάς μου αλλά και από τον κοινωνικό μου κύκλο, με την ανησυχία για το πως μπορεί να βρίσκει η είδηση αυτή εκείνους αλλά και πως μπορεί να τους επηρεάσει το επόμενο διάστημα όχι μόνο ενδοπροσωπικά αλλά κυρίως διαπροσωπικά. Στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα ένας αριθμός ερευνών έχουν δείξει ότι οι επιπτώσεις της καραντίνας στην ψυχική υγεία του ατόμου, μεταξύ άλλων αφορούν, το στρες, το φόβο, τη θλίψη κ.α. Ωστόσο, οι συντροφικές σχέσεις και το πως αυτές επηρεάζονται δεν φαίνεται να έχουν απασχολήσει τους ερευνητές ακόμα. Θα μπορούσε λοιπόν κάποιος να υποθέσει ότι δεν επηρεάζονται; Η εμπειρία δεν φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτή την υπόθεση.

Πως μπορεί να επηρεάζονται λοιπόν οι συντροφικές σχέσεις μέσα στην καραντίνα;

Η απάντηση βρίσκεται στο δυναμικό της ίδιας της σχέσης. Αν υποθέσουμε ότι έχουμε εξαρχής μία λειτουργική σχέση όπου η επικοινωνία των συντρόφων είναι ανοιχτή και ξεκάθαρη και η οποία ανταποκρίνεται στις εσωτερικές αλλά και εξωτερικές αλλαγές με υψηλού βαθμού προσαρμοστικότητα, μπορούμε να προβλέψουμε, με μία σχετική ασφάλεια, ότι η περίοδος της καραντίνας θα επηρεάσει σε μικρό βαθμό ή ίσως και καθόλου την ποιότητα της. Είναι πολύ πιθανό δε, να την ενδυναμώσει και περαιτέρω.
Από την άλλη η σχέση δύο ανθρώπων που πριν την καραντίνα δοκιμάζονταν με συχνές συγκρούσεις, μη αποτελεσματική επικοινωνία και άλλου τύπου δυσκολίες, είναι πιθανό να δοκιμαστεί ακόμα περισσότερο την περίοδο αυτή αλλά και εκείνη που έπεται αυτής.

Τι είναι πιθανό να ‘δούμε’ λοιπόν στις σχέσεις σε αυτή τη φάση;

Σε κάθε περίπτωση η εμφάνιση ή η αύξηση συγκρούσεων, αποτελεί ίσως το κύριο σύμπτωμα που μπορεί να παρουσιαστεί κατά την καραντίνα. Τα μειωμένα ερεθίσματα του εγκλεισμού, η εμμονή στις καταστροφικές ειδήσεις, η θλίψη, το άγχος, το αίσθημα ματαιότητας, η αλλαγή της ρουτίνας και η ευερεθιστότητα είναι μερικοί από τους παράγοντες που έρχονται να προστεθούν σε άλλους ήδη υπάρχοντες και να φέρουν τους συντρόφους σε σύγκρουση. Όσο αυτή η σύγκρουση παραμένει άλυτη τόσο η ένταση συσσωρεύεται και τόσο πιο εύκολα πυροδοτείται με νέες αφορμές στην πορεία. Στην άλλη όψη του ίδιου νομίσματος βρίσκεται η αποστασιοποίηση. Οι σύντροφοι εδώ αντί να μαλώνουν απομονώνονται, δεν επικοινωνούν και αποφεύγουν ο ένας το άλλον μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Όσο οι σύντροφοι δεν τολμούν να επιχειρήσουν την εγγύτητα τόσο η απόσταση μεγαλώνει. Θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι αυτός μπορεί να είναι και ένας τρόπος για να προστατευτεί μία σχέση, μιας και το ‘πλησίασμα’ είναι πιθανό να κρύβει τον φόβο της σύγκρουσης.

Πως λοιπόν θα μπορούσε να μειωθεί η ένταση κατά την διάρκεια της καραντίνας;

Η αυτοφροντίδα είναι ούτως η άλλως ένα σημαντικό μέτρο προστασίας. Φροντίζοντας τον εαυτό μας, μοιραία φροντίζουμε και τον σύντροφό μας-είμαστε καλύτεροι για εμάς και άρα και εκείνος βιώνει μία καλύτερη έκδοση του εαυτού μας. Ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας αυτή την περίοδο είναι ο σύμμαχος που δεν είχαμε πριν. Φυσικά και πολλοί από μας δεν γνωρίζουν, πώς αυτό μπορεί να γίνει εφικτό. Για αυτό το λόγο είναι αναγκαίο μέχρι η αυτοφροντίδα να γίνει μία μαθημένη και αυθόρμητη συμπεριφορά, να οργανωθεί με τεχνητό τρόπο (χαρτί και μολύβι).

Με τον εαυτό σου

  • Δόμησε την ημέρα σου και οργάνωσε το χρόνο σου με δραστηριότητες όσο πιο κοντά στις πρότερες δραστηριότητες σου, φυσικά προσαρμοσμένες στην παρούσα κατάσταση
  • Διατήρησε τα ενδιαφέροντα σου στο μέτρο του δυνατού
  • Κάνε κάτι που πάντα ήθελες αλλά δεν είχες το χρόνο να κάνεις
  • Θέσε ρεαλιστικούς στόχους
  • Θέσε όρια στο χρόνο που περνάς στα social media
  • Θέσε όρια στο χρόνο που περνάς συνομιλώντας με φίλους
  • Ενημέρωσε το σύντροφό σου για το ατομικό σου πλάνο και τους λόγους για τους οποίους το εφαρμόζεις
  • Απέφυγε τη συνεχή παρακολούθηση ειδήσεων που έχουν σχέση με το θέμα
  • Απέφυγε την τηλεόραση

Με το σύντροφό σου

  • Αποφύγετε να κατηγορήσετε τον σύντροφό σας αν δεν κάνει ό,τι εσείς, ο καθένας είναι διαφορετικός και αντιδρά με διαφορετικό τρόπο στις αλλαγές
  • Αν δυσκολεύεστε να βρείτε τα κίνητρα σας, μην κατηγορείτε τον σύντροφό σας ότι σας παρασύρει
  • Όταν οι δραστηριότητες του ενός επηρεάζουν τον άλλον τα χωροταξικά όρια μπορούν να βοηθήσουν. Αν η απομόνωση σε διαφορετικά δωμάτια δεν είναι εφικτή οι ωτοασπίδες και τα ακουστικά είναι η λύση.
  • Διατηρήστε την αυτονομία σας και μην το παίρνετε προσωπικά αν κάνει και ο άλλος το ίδιο
  • Συμφωνήστε με το σύντροφο σας σε μία δραστηριότητα που θα σας επιτρέψει ποιοτικό χρόνο μαζί
  • Χρησιμοποιήστε την ευρηματικότητα και τη δημιουργικότητα σας
  • Θέστε ρεαλιστικούς στόχους για τα όσα μπορείτε να κάνετε μαζί

Μην ξεχνάτε:

  • Διατηρήστε καλές προθέσεις
  • Ακούστε ενεργητικά-μη σπεύδετε να απαντήσετε πριν κατανοήσετε ο ένας το περιεχόμενο των όσων λέει ο άλλος.
  • Αν δεν έχετε καταλάβει ζητήστε διευκρινήσεις
  • Είναι ΟΚ να συγκρουστείτε
  • Είναι ΟΚ να εκφράσετε τα δύσκολα συναισθήματα σας
  • Όταν ‘πέσει’ η ένταση συζητήστε με τον σύντροφο σας τo πρόβλημα έχοντας υπόψη τα παραπάνω
  • Βεβαιωθείτε ότι λύθηκε το πρόβλημα
  • Έχει σημασία να θυμάστε ότι η καραντίνα είναι προσωρινή. Δεν μπορείς να την ελέγξεις …αλλά μπορείς να ελέγξεις πως και αν θα την αξιοποιήσεις.

Σημείωση: Το παρόν άρθρο στοχεύει στο να προτείνει γενικές συμβουλές και ιδέες. Δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη διαδικασία της Θεραπείας ή της Συμβουλευτικής ζεύγους. Ζευγάρια ή άτομα που αντιμετωπίζουν μεγάλης έντασης ψυχολογικά συμπτώματα ή μπορεί να είναι σε κίνδυνο θα πρέπει να λάβουν εξατομικευμένη υποστήριξη.

Μπορείτε να επικοινωνήσετε με την Αντωνία Μπάγια στο [email protected]