Όταν στις αρχές του χρόνου έμαθα πως είμαι έγκυος ένα από τα πρώτα πράγματα που σκέφτηκα είναι πως θέλω να με παρακολουθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μου μία vegan γυναικολόγος. Και επειδή ως γνωστόν ρωτώντας πας στην Πόλη, έτσι και εγώ ρώτησα ανθρώπους και το google για το αν υπάρχει κάποια γυναικολόγος, που αν δεν είναι vegan τουλάχιστον να είναι vegan-friendly, διότι το peer pressure είναι ήδη αρκετό υπό φυσιολογικές συνθήκες, πόσο μάλλον όταν έχουμε να κάνουμε με μία vegan εγκυμοσύνη. Έτσι βρέθηκα ένα ωραίο μεσημέρι καθημερινής να χτυπάω το κουδούνι του ιατρείου της γυναικολόγου-μαιευτήρα Βασιλικής Σκαλαφούρη.

Έξι μήνες μετά έχω βρεθεί να κάθομαι μαζί με φίλους σε στέκι των Πετραλώνων και να τους λέω πως πραγματικά είμαι ερωτευμένη μαζί της και νιώθω πολύ μεγάλη ασφάλεια. Ο λόγος που ζήτησα να της πάρω συνέντευξη, στάθηκε μία τηλεοπτική εκπομπή στην οποία πολλοί άνθρωποι, που έχουν ασπαστεί το βιγκανισμό μίλησαν γι αυτή τους την απόφαση, αλλά στον αντίποδα υπήρχαν μη vegan Έλληνες επιστήμονες, οι οποίοι ούτε λίγο ούτε πολύ ισχυρίστηκαν πως αυτή η διατροφή είναι ελλιπής και μάλιστα δεν κάνει να εφαρμόζεται σε μωρά ή σε εγκύους, διότι τα αποτελέσματα είναι άκρως αρνητικά και επικίνδυνα για την σωματική και πνευματική υγεία του παιδιού.

Ένιωσα να με πνίγει το δίκιο. Θυμάμαι μάλιστα να λέω στο αγόρι μου πως δεν είναι δυνατό να ακούγονται εν έτη 2019 αυτά τα πράγματα, με τόσες έρευνες και μελέτες που έχουν γίνει, και πως επιτέλους πρέπει να αρχίσουν και οι Έλληνες vegan γιατροί (γιατί ναι υπάρχουν!) να βγαίνουν προς τα έξω και να μιλάνε. Πήρα λοιπόν το θάρρος να κάνω την αρχή και να δώσω το βήμα στη Βασιλική για να μιλήσει. Η συζήτησή μας έγινε στο ιατρείο της με τη συνοδεία vegan γλυκών και κομπούχα και με συντροφιά τον έναν εκ των δύο vegan γιων της, τον Σπύρο, ο οποίος (πλέον 19) αποφάσισε στο λύκειο να γίνει vegan, χωρίς καμία πίεση από τη μητέρα του, αλλά γιατί έκανε τη σύνδεση ανάμεσα στο κομμάτι κρέας που βρισκόταν στο πιάτο του με τα ζώα που θέλουν να ζήσουν. Τόσο απλά. Ένα βράδυ.

Για την ιστορία να πω, ότι η Βασιλική Σκαλαφούρη, έχει τελειώσει ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, έχει κάνει ένα tour στα νοσοκομεία της Αθήνας (Μεταξά, Θριάσιο, Τζάνειο, το νοσοκομείο της Νίκαιας, το Έλενα) και από τα 23 χρόνια που είναι γιατρός τα 19 ασκεί τη γυναικολογία.

Γιατί αποφάσισες να γίνεις γυναικολόγος;

Αγαπώ πολύ το φύλο μας και θεωρώ πως η γυναίκα ακόμα και σήμερα, ακόμα και στις δικές μας σύγχρονες κοινωνίες, αντιμετωπίζει αρκετές δυσκολίες. Η γυναίκα βρίσκεται σε μία υποδεέστερη θέση σε σχέση με τον άντρα, παρόλο που έχει αποκατασταθεί επαγγελματικά. Σχετικό ανέκδοτο: Σας ρωτάνε και οι δικοί σας άντρες που είναι το ένα και που είναι το άλλο μέσα στο σπίτι λες και μένουν αλλού; Επιπλέον, μου αρέσει πολύ η μαιευτική, η οποία έχει ένα κομμάτι αισιόδοξο, είναι μια ζωογόνος κατάσταση. Επίσης, είχα ακούσματα από τη μητέρα μου, η οποία είχε γεννήσει με τη βοήθεια της πρώτης γυναίκας γυναικολόγου στην Ελλάδα που είχε φέρει τον  φυσικό ανώδυνο τοκετό με αναπνοές και κατάλληλη προετοιμασία, την Κλαδάκη, η οποία είχε δική της κλινική πίσω από το μουσείο στην Πατησίων, αλλά και από τη γιαγιά μου, η οποία έχασε την 20χρονη αδερφή της κατά τη διάρκεια του τοκετού. Έχοντας ακούσει όλες αυτές τις ιστορίες , αποφάσισα ότι θέλω να ασχοληθώ με τη μαιευτική. Μπήκα στην ιατρική για να γίνω γυναικολόγος. Ήμουν αποφασισμένη. Ακόμα και όταν μου έλεγαν φίλοι και συγγενείς ότι η μαιευτική είναι ένα πολύ δεσμευτικό επάγγελμα για μια γυναίκα, που θέλει να αποκτήσει οικογένεια, ούτε και τότε άλλαξα γνώμη. Αν κάποιος με ρωτούσε ακόμα και σήμερα αν θα επέλεγα διαφορετική καριέρα, πάλι θα κατέληγα στην ίδια επιλογή.

Είσαι από τους γιατρούς που λένε ανοιχτά πως είναι vegan – κάτι που είναι ελαφρώς σπάνιο στην Ελλάδα. Θα ήθελα να μου πεις γιατί πιστεύεις πως vegan γιατροί στη χώρα μας δεν μιλάνε ανοιχτά γι αυτή τους την απόφαση. Κάτι που στο εξωτερικό, να βγαίνουν δηλαδή προς τα έξω οι vegan, plant-based γιατροί και να δίνουν ομιλίες και να μιλάνε στα μέσα, είναι πολύ συχνό φαινόμενο.

Καταρχήν νομίζω ότι ακόμα είμαστε λίγοι στην Ελλάδα, αλλά συμφωνώ με αυτό που λες, ότι ακόμα και αυτοί οι λίγοι που είμαστε πολύ πιθανό κάποιοι να μην εκδηλώνονται. Θεωρώ ότι υπάρχει ο φόβος της κοινωνικής απόρριψης και από συναδέλφους…όταν ακούσουν ότι ένας γιατρός είναι vegan θα αρχίσουν να έχουν αντίθετες απόψεις και να κάνουν παρεμβάσεις, που μερικές φορές μπορεί να φθάσουν στα όρια του χλευασμού. Αλλά ακόμα και από το πελατολόγιό τους, ίσως ένα μέρος να θεωρήσει αρνητικό χαρακτηριστικό να είναι vegan ο γιατρός που το  παρακολουθεί. Κάτι ακόμα που μπορεί να ισχύει είναι πως ένα vegan γιατρός μπορεί να μην έχει ενημερωθεί ακόμα 100%, να μην έχει προλάβει να μελετήσει όλα όσα θέλει – γιατί ο βιγκανισμός ξέρουμε όλοι πολύ καλά ότι θέλει διάβασμα – με αποτέλεσμα να μη νιώθει εντελώς έτοιμος να υποστηρίξει τις θέσεις του επαρκώς. Ας μη ξεχνάμε ότι οι γιατροί δεν διδάσκονται διαιτολογία, δηλαδή δεν είναι ένα από τα μαθήματα που διδάσκονται στη σχολή. Από εκεί και πέρα όποιος έχει περισσότερα ερεθίσματα το ψάχνει από μόνος του. Από την άλλη πιστεύω πως όταν κάτι το έχουμε ενστερνιστεί ως μία πολύ βασική αξία για εμάς, όπως εγώ με το βιγκανισμό που θεωρώ ότι πια είναι κάτι που με χαρακτηρίζει, νομίζω πως από ένα σημείο και ύστερα έρχεται η ώρα να το πεις ανοιχτά και να το προωθήσεις σε όσους είναι έτοιμοι να το δεχτούν και να ενημερωθούν.

Ακόμα όμως και αν δεν ενστερνιζόμαστε κάποια πράγματα, οι καιροί αλλάζουν και πρέπει οι επιστήμονες να ενημερωνόμαστε με βάση τα καινούργια δεδομένα ή εάν δεν ξέρουμε – γιατί ζούμε σε μία εποχή υπερπληροφόρησης που πράγματι δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τα πάντα – δεν είναι κακό να πούμε ότι δεν ξέρω. Δεν ξέρω, αλλά θα το ψάξω, θα ενημερωθώ. Δεν μειώνει την επιστημονική μας επάρκεια. Επειδή δεν ξέρουμε κάτι.

Έχεις δεχθεί κάποιου είδους bullying ή χλευασμού ή ανησυχία από ασθενείς σου ή συναδέλφους σου επειδή είσαι vegan;

Φυσικά, έχω δεχθεί χλευασμό από ασθενή μου μέσα από το facebook. Είχα κάνει μία ανάρτηση και εκείνη απάντησε με  κάποια σχόλια χλευαστικά. Επίσης, πρόσφατα κιόλας ένα ζευγάρι εκφράστηκε αρνητικά για τους vegan και αμέσως μου ζήτησαν συγνώμη γιατί συνειδητοποίησαν πως είμαι vegan κι εγώ. Αντιμετωπίζω αυτές τις καταστάσεις πάρα πολύ ήρεμα. Δεν θυμώνω με τον κόσμο. Είναι λογικό να τους ξενίζει. Συζητώ μαζί τους χρησιμοποιώντας επιχειρήματα και δεν χάνω τη ψυχραιμία μου.

Πόσα χρόνια είσαι vegan και τι ήταν αυτό που σε έκανε να γίνεις; 

Έχω τέσσερα χρόνια που δεν τρώω κρέας, ενώ αυστηρά χορτοφάγος είμαι τα τρία τελευταία χρόνια. Αγαπάω πάρα πολύ τα ζώα και έτσι ξεκίνησε η ευαισθητοποίηση μου. Έγινε μέσω facebook, όπου επειδή διάβαζα κείμενα και έβλεπα εικόνες σχετικά με τα ζώα, άρχισαν να μου έρχονται τα πρώτα μηνύματα του βιγκανισμού. Εκεί είναι η αλήθεια ότι κλονίστηκα και σκέφτηκα πως είναι δυνατό να αγαπάω το σκύλο ή τη γάτα και όχι την αγελάδα, το πρόβατο και όλα τα υπόλοιπα ζώα που τρώω. Καθοριστικής σημασίας για εμένα ήταν το πρώτο vegan life festival στην Αθήνα που παρακολούθησα και ομιλίες επιστημόνων ανάμεσά τους και του καρδιολόγου Κωστή Τσαρπαλή. Όλο αυτό με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι δεν είναι δυνατό να κάνω κάτι άλλο πέρα από αυτό στη ζωή μου.

Πώς επικοινώνησες το vegan τρόπο ζωής στα παιδιά σου; 

Πάντα τους έλεγα διαβάστε, ψάξτε, ενημερωθείτε ώστε να κάνετε τις επιλογές σας. Μην το κάνετε επειδή το κάνω εγώ που είμαι η μητέρα σας. Και αυτό έκαναν και είμαι πάρα πολύ χαρούμενη, γιατί πέρα από το ηθικό κομμάτι είναι και πάρα πολύ υγιεινό, οπότε είμαι ήσυχη για τα παιδιά μου ότι προασπίζεται η υγεία τους όσο το δυνατό καλύτερα, και η συναισθηματική και η σωματική.

Πάνω σε αυτό που λένε  τώρα για το αν έχουμε δικαίωμα να επηρεάσουμε τα παιδιά μας, σε αυτό είμαι κάθετη. Όταν το παιδί είναι μικρό ούτως ή άλλως εμείς του δείχνουμε το δρόμο. Όταν τρώμε ζωικά προϊόντα και είμαστε παμφάγοι είναι πιο ασφαλές; Δηλαδή δεν του δείχνουμε αυτό το δρόμο; Όταν του δίνουμε να φάει κρέας, και πολλά παιδάκια δεν το θέλουν, και εμείς επιμένουμε με χίλιους τρόπους να τα μάθουμε να τρώνε την εκάστοτε διατροφή που κάνουμε εμείς, αυτό γιατί το θεωρούμε σωστό; Γιατί θεωρούμε σωστό να διδάξουμε στα παιδιά μας ένα οποιοδήποτε διατροφικό μοντέλο και όχι το βιγκανισμό, από τη στιγμή που το ασπαζόμαστε ως σωστό και υγιεινό και το εφαρμόζουμε στην καθημερινότητά μας πως τα παιδιά μας θα τα ταΐσουμε με τρόφιμα που θεωρούμε βλαβερά και δεν τα τρώμε ούτε οι ίδιοι; Προσωπικά ανησυχώ  πολύ περισσότερο για τα παιδιά όλων των άλλων που τρώνε burger, κρουασάν και γενικά αυτού του είδους τα τυποποιημένα προϊόντα.

Και πέρα από αυτό που πιστεύουμε, υπάρχει και η Αμερικανική Ακαδημία Διατροφής και Διαιτολογίας, πλέον έχει δημοσιεύσει αναφορές ότι η vegan διατροφή αν συνδυάζεται σωστά είναι πάρα πολύ υγιεινή για κάθε φάση της ζωής του ανθρώπου και σαφέστατα για την εμβρυική, νεογνική και παιδική ηλικία. Και επίσης  και η παιδιατρική αμερικανική εταιρεία έχει παρουσιάσει ανάλογες ανακοινώσεις. Από τη στιγμή λοιπόν που έχουν δημοσιευτεί αυτές οι αναφορές, πώς θα υποστηρίξουμε το αντίθετο;

Τέλος, η καναδική εταιρεία διατροφής φέτος εξέδωσε τη διατροφικής της πυραμίδα που πρώτη φορά δεν περιείχε τα γαλακτοκομικά ως ξεχωριστό διατροφικό group.

Το να ρωτήσω αν η διατροφή παίζει ρόλο στην υγεία της γυναίκας είναι περιττό. Γι αυτό θα ήθελα να ρωτήσω συγκεκριμένα αν η vegan διατροφή ενδείκνυται για διάφορες γυναικολογικής φύσεως καταστάσεις, όπως πολυκυστικές ωοθήκες, υπογονιμότητα, καρκίνος του μαστού κτλ.

Εννοείται ότι η vegan διατροφή είναι υπέρ της υγείας, γυναικών αλλά και ανδρών. Και θέλω να ξεκινήσω από τις ορμόνες μας, γιατί πλέον έχει αποδειχθεί ότι η υπερβολική συγκέντρωση  οιστρογόνων (ορμόνες που υπάρχουν σε άντρες και γυναίκες, με μεγαλύτερη συγκέντρωση στις γυναίκες) αυξάνει τις πιθανότητες δημιουργίας και ανάπτυξης κακοήθειας, όπως καρκίνο μαστού, καρκίνο ωοθηκών, καρκίνο μήτρας, καρκίνο προστάτη καρδιαγγειακά προβλήματα, ακόμα και άνοια. Έχουμε, λοιπόν μια φοβερή αύξηση του καρκίνου του μαστού κατά 70% και του προστάτη, που είναι ορμονοεξαρτώμενοι όγκοι. Στο περιβάλλον στο οποίο ζούμε υπάρχουν πάρα πολύ παράγοντες που συμβάλουν σε ενδροκρινολογικές διαταραχές (πολλά χημικά στην ατμόσφαιρα, στα ρούχα, στην τροφή, στα φυτοφάρμακα, στα σκεύη μαγειρέματος, στα καλλυντικά, στα απορρυπαντικά), αλλά ωστόσο η κορωνίδα είναι η διατροφή. Γιατί το λέω αυτό. Διότι όλοι αυτοί οι παράγοντες, είναι λιποδιαλυτοί, δηλαδή πάνε και αποθηκεύονται  στο λίπος των ζώων, επομένως η μεγαλύτερή μας επιβάρυνση είναι όταν τρώμε ζωικά λίπη. Άρα αν θέλουμε να προστατευτούμε θα πρέπει να αποφεύγουμε να καταναλώνουμε κυρίως ζωικά προϊόντα . Το πιο γνωστό από όλα τα χημικά είναι οι διοξίνες, οι οποίες έχουν απελευθερωθεί στο περιβάλλον σε πολύ μεγάλη ποσότητα και έχουν μολύνει τα πάντα, όμως όλα αυτά συσσωρεύονται στο λίπος των ζωών και συνεπώς και του ανθρώπου, οποίος δεν είναι ικανός να τα διασπάσει και να τα απορρίψει (το φαινόμενο αυτό καλείται βιοσυσσώρευση). Άρα όσο πιο ψηλά ανεβαίνουμε στη διατροφική πυραμίδα, όσα περισσότερα ζωικά καταναλώνουμε, εννοείται ότι παίρνουμε περισσότερες διοξίνες και χημικά. Ουσιαστικά παίρνουμε ορμονικούς διαταράκτες. Και κορωνίδα όλων των τροφίμων που περιέχουν αυτούς τους διαταράκτες είναι τα γαλακτοκομικά και τα αυγά. Τα γαλακτοκομικά έχουν το μέγιστο ποσοστό οιστρογόνων, ας μη ξεχνάμε ότι κυρίως προέρχονται από τις αγελάδες, ζώα πολύ μεγαλύτερα από εμάς και επομένως  με πολύ περισσότερα οιστρογόνα από τον άνθρωπο. Επιπλέον, έτσι όπως εκτρέφονται είναι μονίμως σε κατάσταση εγκυμοσύνης – και ξέρουμε ότι σε κάθε θηλαστικό που είναι σε κατάσταση εγκυμοσύνης δημιουργείται μία έκρηξη ορμονών και κυρίως οιστρογόνων, η βιομηχανία τους χορηγεί επιπρόσθετα οιστρογόνα εξωγενή, προκειμένου να παχύνουν γρήγορα και να παράγουν μεγάλες ποσότητες γάλακτος. Εννοείται ότι όλο αυτό περνάει και στο κρέας και στις εκκρίσεις τους. Άρα και σε εμάς . Και τα αυγά; Ας μη ξεχνάμε ότι το αυγό είναι το ωάριο της κότας, άρα είναι γεμάτο οιστρογόνα. Κάτι που πρέπει να έχουμε κατά νου είναι πως στο ανθρώπινο σώμα μπορεί να μεταβάλλονται οι ορμόνες. Δηλαδή η γυναίκα έχει κυρίως οιστρογόνα, αλλά ένα μέρος τους μεταλλάσσεται σε τεστοστερόνη, παρομοίως και οι άντρες την τεστοστερόνη που παράγουν, ένα μέρος της, τη μετατρέπουν σε οιστρογόνα. Όταν τρώμε οιστρογόνα αυτά μπορούν να μεταφερθούν και να μετατραπούν με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ορμονική ανισορροπία. Πολύ σύντομα θα πω ότι  στους άντρες, προκαλούν καρκίνο προστάτη, αλλά μειώνουν και τη γονιμότητα γιατί ρίχνουν τα επίπεδα της τεστοστερόνης. Να φανταστείτε σε μία έρευνα που έγινε πρόσφατα και συμμετείχαν ενήλικες άντρες , καθώς και έφηβοι , που τρέφονταν με μια συγκεκριμένη ποσότητα γαλακτοκομικών προϊόντων παρατηρήθηκε μείωση της τεστοστερόνης τους.

 Αξιοσημείωτο είναι το παράδειγμα της Ιαπωνίας όπου μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, από το 1947 έως το 1997 αυξήθηκε η παραγωγή και η κατανάλωση σε γαλακτοκομικά, κρέας και αυγά. Συγκεκριμένα, αυξήθηκε κατά  20 φορές η κατανάλωση γαλακτοκομικών, πενταπλασιάστηκε αυτή του κρέατος και επταπλασιάστηκε η κατανάλωση των αυγών, με αποτέλεσμα να διπλασιαστεί ο καρκίνος του μαστού, να τετραπλασιαστεί ο καρκίνος των ωοθηκών, ενώ ο καρκίνος του προστάτη αυξήθηκε κατά 25 φορές.

Αξίζει να αναφερθώ σε μία έρευνα του Ινστιτούτου βιοιατρικών ερευνών στην Καλιφόρνια, όπου ανακοινώθηκε από την  Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας και δημοσιεύτηκε στις 2 Ιουνίου του 2019 στην οποία μελετήθηκαν 49 χιλιάδες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, τις οποίες έβαλαν σε ένα 8ετές πρόγραμμα διατροφής. Τις χώρισαν σε γυναίκες που δεν άλλαξαν καθόλου τις διατροφικές τους συνήθειες και σε γυναίκες που έκαναν αυστηρή χορτοφαγία, κατανάλωναν φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς και σιτηρά ολικής. Μετά το οκταετές πρόγραμμα διατροφής τις παρακολούθησαν για τα επόμενα 30 χρόνια. Κατέληξαν, λοιπόν, στο συμπέρασμα ότι οι γυναίκες που ακολούθησαν  τη vegan διατροφή είχαν 21% λιγότερες πιθανότητες υποτροπής του καρκίνου του μαστού τους – σε αυτό το σημείο να πω ότι καμία γυναίκα δεν είχε κληρονομικό ιστορικό καρκίνου– συν 15% μειωμένες πιθανότητες να πεθάνουν από οποιοδήποτε άλλο γεγονός πέραν του καρκίνου, δηλαδή από καρδιαγγειακά, διαβήτη κτλ. Δηλαδή αν τα αθροίσουμε έχουμε ένα 36% λιγότερο κίνδυνο θανάτου στις γυναίκες που ακολούθησαν τη vegan διατροφή.

Και να προσθέσω ότι το 2018 είχαμε αναφορά από το Παγκόσμιο Ίδρυμα Ερευνών για τον Καρκίνο και το Αμερικανικό Ινστιτούτο για τον καρκίνο που  συνιστούν να τρώμε λιγότερο κόκκινο κρέας καθώς και επεξεργασμένο κρέας και να καταναλώνουμε περισσότερα φρούτα, λαχανικά, σιτηρά ολικής, όσπρια για να προστατευτούμε από αυτόν. Επομένως, βλέπουμε πόσο άρρηκτα συνδεδεμένη είναι η διατροφή με την υγεία μας.

Όσον αφορά τώρα στις πολυκυστικές ωοθήκες που είναι ένα πάρα πολύ συχνό σύνδρομο, ειδικά στις μέρες μας, είναι θέμα τρόπου ζωής καθαρά, διότι τρώμε πολύ κακής ποιότητας φαγητό, το οποίο περιέχει πολλά χημικά και πρόσθετα, δεν γυμναζόμαστε, ζούμε σε μια κοινωνία  με πολύ στρες και δεν κοιμόμαστε σωστά. Όλα αυτά επιδρούν στο σύστημα των ορμονών μας. Με αποτέλεσμα να εμφανίζεται πολύ συχνά το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών. Ακρογωνιαίος λίθος είναι η διατροφή. Έχουν γίνει μελέτες και έχουν ανακοινωθεί από γιατρούς στην Αμερική και μάλιστα μία πολύ πρόσφατη ήταν από τη Michelle McMacken, που είναι λέκτορας της ιατρικής στο Bellevue νοσοκομείο της Νέας Υόρκης και από τον Dr. Michael Greger, που είναι γενικός γιατρός, πολύ γνωστός στη Νέα Υόρκη. Διαπιστώθηκε πως οι τροφές, που περιέχουν πολλές φυτικές ίνες, βοηθούν στη μείωση του βάρους στις γυναίκες που έχουν πολυκυστικές ωοθήκες και κατά συνέπεια βελτιώνουν την κλινική τους εικόνα χωρίς την ανάγκη χορήγησης  φαρμακευτικής αγωγής. Γίνεται κατανοητό πόσο σημαντική είναι η απώλεια κιλών και η κατανάλωση τροφών με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, τροφών που να μην περιέχουν κακής ποιότητας λιπαρά, κορεσμένα και τρανς.

Και εδώ να αναφερθώ στις γλυκοτοξίνες, οι οποίες είναι μία κατηγορία ουσιών πολύ καταστροφική για τον ανθρώπινο οργανισμό. Παρατηρήθηκε στις περιπτώσεις γυναικών με πολυκυστικές ωοθήκες διπλάσια ποσοστά γλυκοτοξινών στο αίμα, ενώ συγχρόνως έχουν πολύ αυξημένους τους υποδοχείς αυτών των ουσιών, αρά γίνονται πολύ πιο ευαίσθητες στη δράση τους. Παρόλα αυτά,  υπάρχει η δυνατότητα μείωσης του ποσοστού τους με διακοπή του καπνίσματος, διότι ο καπνός περιέχει πολλές γλυκοτοξίνες, καθώς η βρώση τροφών όπως το μαύρο ρύζι και τα μανιτάρια επίσης μειώνουν πολύ τις ουσίες αυτές και γενικώς τροφές αντιοξειδωτικές όπως είναι τα μούρα, τα βότανα και τα μπαχαρικά. Ιδανικός τρόπος μαγειρέματος των τροφών είναι αργά και σε χαμηλές θερμοκρασίες. Ένα τρόφιμο που είναι φυτικό, αλλά πολύ άσχημα μαγειρεμένο επιφέρει πολύ λιγότερη επιβάρυνση από ένα ζωικό τρόφιμο που είναι μαγειρεμένο με έναν σωστό τρόπο. Για παράδειγμα, το βραστό κοτόπουλο έχει πολύ λιγότερη επιβάρυνση από γλυκοτοξίνες από το ψητό κοτόπουλο. Παρόλα αυτά, αν φάμε τηγανιτές πατάτες, που είναι ένας πολύ κακός τρόπος μαγειρέματος ενός φυτικού τροφίμου έχει ακόμα λιγότερες γλυκοτοξίνες και από το βραστό κοτόπουλο.

Ποιοι είναι οι συχνότεροι μύθοι, που ακούγονται σχετικά με την υγεία μιας vegan γυναίκας; 

Η έλλειψη πρωτεΐνης, που ακούγεται όχι μόνο για τη γυναίκα, αλλά γενικά. Αυτό δεν ισχύει. Πρωτεΐνη υπάρχει άφθονη και μάλιστα πολύ καλής ποιότητας στις φυτικές τροφές. Διότι δεν περιέχουν  τη χοληστερίνη και όλα αυτά τα επιβαρυντικά στοιχεία που έχουν τα ζωικά. Άρα αν ένας άνθρωπος τρώει ικανοποιητικές θερμίδες και ποικιλία από φυτικές τροφές, δεν υπάρχει περίπτωση να μην παίρνει την πρωτεΐνη που χρειάζεται. Ένας μέσος άνθρωπος θέλει γύρω στα 50 με 60 γραμμάρια πρωτεΐνης την ημέρα. Είναι ποσότητα που άνετα μπορούμε να την πάρουμε από φυτικές τροφές. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να υπερφορτωνόμαστε με πρωτεΐνη, δηλαδή ο μύθος είναι και ως προς την ποσότητα και ως προς την ποιότητα. Δεν χρειάζεται τόση πρωτεΐνη ακόμα και για τους αθλητές, γιατί η παραπάνω πρόσληψη πρωτεΐνης επιβαρύνει πρώτα τα νεφρά αλλά και το συκώτι.

Η έλλειψη σιδήρου. Μύθος. Γιατί βλέπουμε και από μελέτες που έχουν γίνει πως γυναίκες που είναι vegan έχουν ικανοποιητική ποσότητα σιδήρου. Διότι σίδηρος υπάρχει και σε φυτικά τρόφιμα. Όπως η πικρή σοκολάτα περιεκτικότητας σε κακάο 85% , η μελάσσα, τα μαύρα φασόλια (έχουν τόσο σίδηρο όσο και το μοσχάρι), οι φακές, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Επίσης, μπορούμε να συνδυάσουμε τροφές που περιέχουν σίδηρο με τροφές που περιέχουν βιταμίνη C, γιατί βοηθά στην απορρόφησή του. Και επιπλέον αν κόψουμε τα γαλακτοκομικά βοηθάμε στην απορρόφηση σιδήρου, γιατί τα γαλακτοκομικά δημιουργούν μία βλέννα στο εντερικό μας σύστημα που παρεμποδίζει την απορρόφηση αυτού. Σε μία σωστά σχεδιασμένη vegan διατροφή δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα ανισορροπίας.

Ασβέστιο. Αυτό που ακούγεται πάντα είναι φάε γαλακτοκομικά για γερά κόκαλα. Μύθος. Όλες οι δυτικές κοινωνίες τόσα χρόνια έχουν καταναλώσει τόσα πολλά γαλακτοκομικά, παρόλα αυτά τα ποσοστά οστεοπόρωσης και οστεοπενίας καλά κρατούν. Και από την άλλη έχουμε έρευνες στην Ινδία, που οι άνθρωποι εκεί δεν καταναλώνουν, λόγω συνθηκών, γαλακτοκομικά με συνέπεια να μην έχουν πρόβλημα με οστεοπόρωση. Έχουμε καταπληκτικά φυτικά τρόφιμα υψηλά σε ασβέστιο. Νούμερο ένα τα αμύγδαλα, το σουσάμι, το ταχίνι, το χαρούπι (έχει διπλάσια ποσότητα ασβεστίου από ένα ποτήρι γάλα – να μη ξεχάσουμε πόσους ανθρώπους έσωσαν τα χαρούπια στην κατοχή!).

Μόνο οι vegans έχουν έλλειψη B12. Σίγουρα όσοι ακολουθούν αυστηρή χορτοφαγία θα πρέπει να παίρνουνε Β12, αλλά βλέπουμε ότι και οι παμφάγοι έχουν έλλειψη. Η B12 παράγεται από μικροοργανισμούς στο χώμα, όπου αυτά τα βακτήρια τα έχουμε καταστρέψει με τη χρήση των φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων άρα έτσι και αλλιώς το έδαφος μας έχει υποστεί βλάβη και επομένως  δεν είναι πλούσιο σε Β12. Ακόμα, τα ζώα στη βιομηχανία είναι σταβλισμένα και δεν βγαίνουν έξω να βοσκήσουν και έτσι τους τη χορηγούν σε σκευάσματα, τα οποία δεν έχουν υποστεί αυστηρό έλεγχο αφού προορίζονται για χρήση σε ζώα. Ενώ η B12 που προορίζεται για ανθρώπινη χρήση έχει υποστεί πολύ πιο αυστηρούς ελέγχους.

Οι vegans γερνάνε γρηγορότερα. Έχω ακούσει το πού θα βρεις κολλαγόνο, αφού δεν τρως ζωικές τροφές και θα καταστραφεί το δέρμα σου. Και εδώ να πω ότι με όλα αυτά τα φρούτα και τα λαχανικά έχουμε τόσες βιταμίνες και τόση ενυδάτωση και τόσα αντιοξειδωτικά που το δέρμα λάμπει και είναι πολύ καλύτερο από όταν τρώμε όλες τις τοξίνες από τα ζωικά και τα επεξεργασμένα που είναι πλούσια σε ζάχαρη και φοινικέλαιο που είναι καρκινογόνο.

Εγκυμοσύνη και vegan διατροφή. Πολλοί θεωρούν πως αυτά τα δύο δεν γίνεται να συνυπάρχουν. Ισχύει; Είναι ασφαλές για μία εγκυμονούσα να ακολουθεί αυτή τη διατροφή; Υπάρχει κάτι που πρέπει να προσέξει; 

Σαφέστατα η vegan διατροφή είναι πάρα πολύ υγιεινή για τη γυναίκα και μάλιστα υπάρχουν αναφορές και έρευνες που λένε πως η φυτική διατροφή είναι και ιδανική για τη γυναίκα που θέλει να προετοιμαστεί  να μείνει έγκυος, μιας και θα αυξήσει τη γονιμότητά της, αλλά και θα δημιουργήσει ένα πολύ πιο υγιεινό περιβάλλον στο οποίο θα αναπτυχθεί το έμβρυο. Να σκεφτούμε ότι όλοι μας είμαστε ευαίσθητοι στις επιδράσεις των χημικών, πόσο περισσότερο ένας οργανισμός που τώρα διαπλάθεται. Εδώ καταρχήν δίνουμε οδηγία στις έγκυες να μην καταναλώνουν ψάρια μεγάλα, όπως ξιφίας, τόνος και σολομός,  για τα βαρέα μέταλλα (υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι τα βαρέα μέταλλα δημιουργούν αυτισμό). Και γενικά είναι αποδεδειγμένο ότι το έμβρυο μέσα στη μήτρα επηρεάζεται πολύ από την διατροφή της μητέρας. Επομένως μία vegan διατροφή είναι πολύ πιο υγιεινή για την έγκυο και για το μωρό της με γνώμονα πάντα πως είναι σωστά σχεδιασμένη. Θα μιλήσω πάλι για τη γνωστή ιστορία με τις πρωτεΐνες. Σίγουρα η έγκυος χρειάζεται περισσότερες πρωτεΐνες από μία κατάσταση μη εγκυμοσύνης. Έχουμε αναφέρει παραπάνω  ότι είναι γύρω στα 50 με 60 γραμμάρια καθημερινά η ανάγκη λήψης πρωτεΐνης σε ένα μέσο άνθρωπο, μία έγκυος θα πρέπει να πάρει 60 με 100 γραμμάρια, τα οποία μπορεί να τα πάρει από τη φυτική διατροφή, από ξηρούς καρπούς, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, πατάτες, (καταπληκτική τροφή είναι οι γλυκοπατάτες) σπόρους( chia , λιναρόσπορο, κολοκυθόσπορο, ηλιόσπορο), φασόλια, αβοκάντο. Έχει δηλαδή τόση μεγάλη ποικιλία τροφίμων, αλλά και ποικιλία στους τρόπους μαγειρέματος.

Όπως προαναφέρθηκε μπορεί κάλλιστα η έγκυος να λάβει σίδηρο από τις τροφές της, βέβαια πάρα πολύ συχνά θα δώσουμε και σκευάσματα, αλλά αυτό θα το κάνουμε σε όλες τις έγκυες ανεξαρτήτως διατροφής. Και αυτό γιατί η γυναίκα σε κατάσταση εγκυμοσύνης δύσκολα θα πετύχει τα επιθυμητά επίπεδα  σιδήρου. Άρα είτε τρώει μοσχάρι πρωί μεσημέρι βράδυ είτε φασόλια, θα πάρει σκευάσματα σιδήρου. Και όπως είπαμε και πριν υπάρχουν πολλές φυτικές πηγές σιδήρου που αν τις συνδυάσεις με βιταμίνη C έχουμε μία πάρα πολύ καλή διατροφή στην καθημερινότητά της.

Βιταμίνη B12 ούτως ή άλλως παίρνει και επίσης χορηγούμε και φυλλικό οξύ, το οποίο  θέλουμε να έχει η γυναίκα σε επάρκεια στο σώμα της όταν προσπαθεί να μείνει έγκυος, γιατί θεωρείται ότι μειώνει τις βλάβες της σπονδυλικής στήλης του νεογνού. Να τονίσουμε ότι μια vegan διατροφή έχει πολύ φυλλικό οξύ, γιατί το φυλλικό οξύ βρίσκεται στα λαχανικά και κυρίως στα πράσινα φυλλώδη. Άρα μία vegan που ήδη προετοιμάζει τον εαυτό της με αυτή τη διατροφή είναι ήδη ένα βήμα πιο μπροστά από μία άλλη γυναίκα που κάνει τη γνωστή κλασσική διατροφή του παμφάγου.

Επειδή υπάρχει αυτή η άποψη για τη μη επαρκή λήψη Ω3 και πως αυτό μπορεί να οδηγήσει στο να γεννηθούν vegan παιδιά με νοητικά προβλήματα, τι έχεις να πεις; 

Έχουμε παιδιά vegan που δεν έχουν φάει καθόλου ζωικά προϊόντα στη ζωή τους και είναι πανέξυπνα και θα έλεγα πως καλύτερα να στρέψουμε την προσοχή μας σε αυτά που οι μητέρες τους  τρώνε κατά τη διάρκεια της κυήσεως σολομό, τόνο, ξιφία, ψάρια μεγάλα με βαρέα μέταλλα, γιατί εκεί έχουμε πιθανότητες να αναπτυχθούν σύνδρομα. Ω3 βρίσκει πάρα πολύ εύκολα ένας vegan στο λιναρόσπορο και γενικά σε σπόρους και φύκια, και μπορεί να πάρει και σκευάσματα.

Άρα μία vegan μητέρα μπορεί να φέρει στον κόσμο ένα υγιές παιδί;  

Το Βασιλικό Κολέγιο των μαιευτήρωνγυναικολόγων στην Αγγλία το 2015 εξέδωσε οδηγία ότι η vegan διατροφή μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής στην εγκυμοσύνη, αρκεί να δίνεται προσοχή στις απαιτήσεις βιταμινών και μετάλλων.

Εγώ ανησυχώ πολύ περισσότερο για όλα τα υπόλοιπα παιδιά διότι και στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως έχουμε μεγάλα ποσοστά παχυσαρκίας, από πολύ μικρά αρχίζουν να διαταράσσονται οι ορμόνες τους και να έχουν αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη, έχουμε πολλά παιδιά με διαβήτη, παρουσιάζεται έξαρση παιδικού διαβήτη. Πόσο ήσυχοι είμαστε όταν βλέπουμε το παιδάκι να τρώει το πρωί το κλασσικό τοστ ζαμπόν ή γαλοπούλα και τυρί, την τυρόπιτα στο κυλικείο, τα κρουασάν που είναι όλο ζάχαρη, κακής ποιότητας άλευρα, τρανς λιπαρά, την πίτσα και το σουβλάκι το βράδυ. Εκεί δηλαδή είμαστε σίγουροι ότι το παιδί μας κάνει μία υγιεινή διατροφή επειδή τρώει κρέας; Και να μην ξεχνάμε ότι το 60% των αντιβιοτικών του πλανήτη καταναλώνεται στα ζώα, διότι είναι απαραίτητο για να μην αναπτυχθούν ασθένειες έτσι όπως τα εκτρέφουν μαζικά σε κλειστούς  χώρους ,άρα όταν εμείς χρειαστεί να πάρουμε την αντιβίωση δεν θα έχει το ζητούμενο αποτέλεσμα. Επομένως πως αυτά τα παιδιά θα είναι πιο υγιή και εξασφαλίζεται η μακροζωϊα τους;