Σήμερα, 20 Μαϊόυ, για πρώτη φορά γιορτάζεται η παγκόσμια ημέρα μέλισσας και σκέφτηκα πως θα είχε πολύ ενδιαφέρον να μάθουμε γιατί οι vegans (αυστηρά χορτοφάγοι) δεν τρώνε μέλι. Κάτι που ίσως να μην το γνωρίζουν και όλοι και μάλλον δεν το γνωρίζουν, μιας και ακόμα και σε facebook groups με vegans υπάρχουν πολλοί που ρωτάνε (μάλιστα, για να είμαι και ειλικρινής, πολλές φορές σε αυτή την ερώτηση κάποιου χρήστη, τα σχόλια από κάτω είναι και ελαφρώς επιθετικά). Οπότε ας λύσουμε αυτή την απορία με ηρεμία και ψυχραιμία.

Πρόσφατα, βρέθηκα σε ένα μελισσοκομείο και μόλις ο μελισσοκόμος έμαθε πως είμαι χορτοφάγος (για την ακρίβεια είναι ovo-vegetarian), προσπαθούσε με γλυκά και ευγενικά λόγια να μου εξηγήσει πώς παράγεται το μέλι. Έτσι, λοιπόν, και χαριτωμένα μεταξύ άλλων μου είπε ότι “στην ουσία ερχόμαστε εμείς και τους κλέβουμε τη δουλειά (των μελισσών”, αλλά και πως “όταν μία βασίλισσα δεν είναι παραγωγική και φεύγει από το δικό της μελίσσι για να δημιουργήσει μαζί με μερικές εργάτριες ένα άλλο, τότε εμείς (ο μελισσοκόμος) την χαλάμε”. “Τι εννοείτε όταν λέτε την χαλάμε;”, τον ρωτάω κι εγώ.  “Τη σκοτώνουμε”, μου απαντά.

Σκέφτηκα, λοιπόν, ότι δεν είναι και τόσο παράλογο που οι vegans, δεν τρώνε το μέλι. Έκατσα και το έψαξα λίγο περισσότερο. Να δω ποια είναι τα πιστεύω των αυστηρά χορτοφάγων. Γιατί δηλαδή δεν τρώνε μέλι. 

Τι εννοούσε ο μελισσοκόμος όταν μου έλεγε ότι κλέβουν τη δουλειά των μελισσών;

Όπως διάβασα, στο Ethos & Empathy, oι μέλισσες τρέφονται από τη γύρη, αλλά το μέλι είναι η μόνη τους πηγή τροφής σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών, και περιέχει θρεπτικές ουσίες που προορίζονται για δική τους κατανάλωση.

Για να γεμίσουν το στομάχι τους, οι μέλισσες επισκέπτονται έως και 1.500 λουλούδια, ώστε να συλλέξουν αρκετό νέκταρ. Επιστρέφοντας στην κυψέλη, η μέλισσα, μαζί με τις υπόλοιπες εργάτριες αναμασούν το νέκταρ, σε μια διαδικασία που καταλήγει στη δημιουργία του μελιού.

Κάθε μέλισσα παράγει ποσότητα μελιού που αντιστοιχεί σε μόλις ένα δωδέκατο του γλυκού του κουταλιού σε ολόκληρη τη ζωή της – και κάθε γραμμάριο είναι θεμελιώδες για την κυψέλη.

Επίσης, οι μέλισσες πετούν περίπου 55.000 μίλια και επισκέπτονται δύο εκατομμύρια άνθη για την παραγωγή 450 γραμμαρίων μελιού. Μιλάμε, δηλαδή, για δουλειά όχι αστεία.

Οι μελισσοκόμοι αντικαθιστούν το μέλι που παίρνουν από την κυψέλη με ένα υποκατάστατο ζάχαρης, το οποίο είναι πολύ χειρότερο, από θρεπτικής άποψης, για την υγεία των μελισσών. Το φθηνό υποκατάστατο ζάχαρης δεν περιέχει τα θρεπτικά στοιχεία, τα λίπη και τις βιταμίνες που έχει το μέλι. Αυτή η πρακτική αναγκάζει τις μέλισσες να εργάζονται παραπάνω για να αντικαταστήσουν το μέλι που λείπει.

Υπάρχει βία στην παραγωγή μελιού; 

Σύμφωνα πάντα με την ίδια πηγή, μια συνηθισμένη πρακτική των μελισσοκόμων είναι η καταστροφή ολόκληρων των κυψελών αφότου συλλέξουν το μέλι, σε μια προσπάθεια να διατηρήσουν χαμηλά το κόστος. Συχνά καταστρέφουν το μελίσσι χρησιμοποιώντας κυανιούχο αέριο.

Δεν είναι άγνωστο πως οι μελισσοκόμοι ψαλιδίζουν τα φτερά των βασιλισσών για να τις αποτρέψουν από το να εγκαταλείψουν την κυψέλη και να δημιουργήσουν αποικία σε κάποιο άλλο μέρος, ενώ πολλές φορές οι βασίλισσες υπόκεινται σε τεχνητή γονιμοποίηση.

Οι πληθυσμοί των εκτρεφόμενων μελισσών ορισμένες φορές υποκύπτουν σε μια ασθένεια που ονομάζεται «διαταραχή κατάρρευσης της αποικίας» – το οποίο οι επιστήμονες συνδέουν με το «άγχος διαχείρισης των μελισσών», τη «δηλητηρίαση από φυτοφάρμακα» και «ανεπαρκή αναζήτηση τροφής / κακή διατροφή».

Κάτι που ίσως να μην γνωρίζουν πολλοί είναι πως εξαιτίας της μαζικής εκτροφής μελισσών, έχει μειωθεί ο αριθμός των βομβίνων (μπάμπουρες) και πολλών ειδών πτηνών.

Με τι μπορεί να αντικατασταθεί το μέλι; 

Αντί για μέλι μπορείς να χρησιμοποιείς σιρόπι ρυζιού, νέκταρ αγαύης, σιρόπι σφενδάμου, βύνη κριθαριού, μελάσα,  βιολογική ζάχαρη από ζαχαρότευτλο, Sucanat (η πιο ακατέργαστη μορφή ζάχαρης που παράγεται από το ζαχαροκάλαμο), σόργο ή φρουκτόζη.