Σε έναν ιδανικό κόσμο θα πήγαινες για ύπνο και θα ξύπναγες μετά από οχτώ ώρες και μάλιστα χωρίς ξυπνητήρι. Αυτό όμως συμβαίνει ελαφρώς σπάνια, διότι ζεις στον πραγματικό κόσμο και όχι στον κόσμο της Barbie (η οποία να σου πω πως έχει σήμερα και γενέθλια). Προχωράμε. Στην πραγματικότητα, λοιπόν, γυρνάς από την δουλειά αργά και αν δεν γυρίσεις αργά από τη δουλειά, σίγουρα θα γυρίσεις αργά από τα καθήκοντά σου ως γονιός (φροντιστήρια, ξένες γλώσσες, μπαλέτο, βόλεϊ, μαθήματα ζωγραφικής…), μέχρι να φας και να αποσυμπιεστείς έχει περάσει η ώρα, κοιμάσαι για τέσσερις/πέντε ώρες και μετά ξανά προς τη δόξα τραβάς.

Και μετά έρχονται τα σαββατοκύριακα, που τα ξυπνητήρια κλείνουν και εσύ κοιμάσαι όση ώρα θες. Ευτυχία; Χμμμ. Έρευνες δείχνουν πως το να προσπαθούμε να αναπληρώσουμε τον ύπνο τα σαββατοκύριακα ίσως οδηγεί στο λεγόμενο “social jet lag”, που μάλλον οδηγεί σε μία χρόνια αδιαθεσία.

Ο χρονοβιολόγος Till Roenneberg από το Institute of Medical Psychology του Ludwig-Maximilian University στο Μόναχο της Γερμανίας, ήταν ο πρώτος που μίλησε με αυτό τον όρο το 2006, για να περιγράψει τις επιπτώσεις που οι δραστικές αλλαγές ύπνου έχουν στο σώμα. Ο Roenneberg παρατήρησε πως πολλοί ενήλικες συνηθίζουν να κοιμούνται μέχρι αργά τα σαββατοκύριακα προκειμένου να αναπληρώσουν τον λίγο ύπνο που κάνουν τις καθημερινές ή επειδή πρέπει να αντεπεξέλθουν στις βραδινές κοινωνικές υποχρεώσεις τους.

Όλοι μας νομίζουμε πως αυτό είναι το σωστό. Αλλά όχι! O Roenneberg διαπίστωσε πως οι αλλαγές στα patterns του ύπνου ενοχλούν τα συστήματα του οργανισμού που σχετίζονται με τον κιρκαδικό ρυθμό, όπως η ρύθμιση της θερμοκρασία, η ανάπλαση των κυττάρων και η πέψη. Άκου τώρα να δεις.

Σε έρευνα που έγινε το 2012, ο Roenneberg και η ομάδα του βρήκαν πως το social jet lag συσχετιζόταν άμεσα με τον αυξημένο δείκτη μάζας σώματος, το οποίο θεωρείται παράγοντας κλειδί για την παχυσαρκία. Παρόμοιες έρευνες έδειξαν παρόμοιους συσχετισμούς μεταξύ των αλλαγών στα patterns του ύπνου και χρόνιων καταστάσεων υγείας.  Το 2013 μία έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Neurology, έδειξε πως μεγαλύτεροι ενήλικες, οι οποίοι είχαν αναφέρει αλλαγές στον ύπνο τους είχαν επίσης και αύξηση της πρωτεϊνης β-αμυλοειδές, οι οποία σχετίζεται με τη νόσο Alzheimer. Ακόμα μία έρευνα έδειξε πως για κάθε μία ώρα social jet lag που βιώνει κάποιος, αναπτύσσει κατά 11% την πιθανότητα καρδιοπάθειας.

Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε για όλα αυτά, επειδή ούτε τις δουλειές μας μπορούμε να αλλάξουμε, ούτε και την οικογένεια, αλλά ούτε και τις κοινωνικές μας συναναστροφές; Απλά να βάλουμε ένα πρόγραμμα και στον ύπνο μας και να προσπαθούμε να το κρατάμε τόσο μέσα στην εβδομάδα, όσο και με τα σαββατοκύριακα, ώστε το σώμα μας να μπούμε σε έναν ρυθμό.

Σου έχω πει και μερικά μυστικά για το πώς να ξυπνάς πιο εύκολα το πρωί, αλλά και τι θα σε βοηθήσει να κοιμηθείς πιο εύκολα.